Concurrentiekracht als voorwaarde voor weerbaarheid en welvaart

Weerbaarheid en welvaart staan hoog op de agenda, maar blijven abstract als ze niet worden verbonden met wat een economie daadwerkelijk draagt. Vanuit dat perspectief voegt ondernemer René Dijkstra een derde dimensie toe: concurrentiekracht. Als CEO van Raditeq ziet hij dagelijks wat er nodig is om technologische industrie in Europa overeind te houden – en wat er op het spel staat als dat niet lukt. ‘Je kunt van alles willen als samenleving, maar uiteindelijk moet het ergens van worden betaald.’

Raditeq is een gespecialiseerd technologiebedrijf dat meetapparatuur en software ontwikkelt voor testen van elektromagnetische compatibiliteit (EMC) en meten van radiofrequente straling (RF). Daarnaast voert het kalibraties uit om de nauwkeurigheid van die apparatuur te borgen. Dijkstra richtte het bedrijf begin jaren negentig samen met zijn broer en hun partners op. Waar zijn broer het technische hart vormt, positioneert hij zichzelf nadrukkelijk aan de ondernemende en strategische kant.

De klantenkring bestaat grotendeels uit grote industriële spelers: autofabrikanten als BMW, Mercedes en Volkswagen, technologiebedrijven als Philips en Siemens, maar ook defensie en aerospacebedrijven. In al deze sectoren neemt het gebruik van elektronica en draadloze toepassingen snel toe. Daarmee groeit ook het risico dat systemen elkaar beïnvloeden of verstoren.

Het uitvoeren van EMC-metingen heeft Raditeq in 2021 als dienst overgedragen aan Kiwa. Voor kalibraties – het vaststellen van de afwijking van de sensoren en meetketen – heeft het bedrijf wel opnieuw eigen capaciteit opgebouwd. Dat stelt het bedrijf als product leader in staat om verder te ontwikkelen en innoveren.

In de praktijk betekent dit werken volgens vastgelegde normen en onder accreditatie. Zonder die formele erkenning tellen meetresultaten niet mee in internationale ketens. Voor klanten in sectoren als automotive en defensie is dat vanzelfsprekend: zij opereren wereldwijd en moeten kunnen aantonen dat hun producten aan dezelfde kwaliteits- en betrouwbaarheidseisen voldoen, ongeacht waar ze worden getest.

Technische betrouwbaarheid is daarmee een toegangsbewijs tot de internationale markt. En wie in mondiale industriële ketens meedraait, draagt bij aan de concurrentiekracht. ‘Die concurrentiekracht bepaalt hoeveel je als land kunt produceren, exporteren en hoeveel geld er binnenkomt – en daarmee of je de middelen hebt om je weerbaarheid en brede welvaart te organiseren’, zegt Dijkstra. ‘Defensie, zorg, energietransitie, bouw, milieu: je kunt van alles willen als samenleving, maar uiteindelijk moet het ergens van worden betaald.’

Maar Nederland verliest – net als heel Europa – op technologisch gebied steeds meer terrein. ‘Daarmee verliezen we ook kennis en maakcapaciteit. Productie en technologische ontwikkeling verschuiven dan naar andere werelddelen. En dat heeft gevolgen voor economische zelfstandigheid en strategische slagkracht.’ Daar komt bij dat Europa beperkt beschikt over eigen grondstoffen én terughoudend is in winning. Dat vergroot de afhankelijkheid van andere landen des te meer.

Willen we onze internationale concurrentiepositie behouden en versterken, dan heb je daar wel de juiste mensen voor nodig. Vrijwel alle grote opgaven hangen volgens Dijkstra op technisch personeel: netcongestie, woningbouw, zorginnovatie, defensiecapaciteit. Vergunningen en plannen liggen er genoeg. Maar je kunt geen blik techneuten opentrekken. Ze zijn er op dit moment gewoon niet.’

Tegelijkertijd ziet hij dat de economie steeds meer leunt op diensten, terwijl die diensten afhankelijk blijven van fysieke infrastructuur en techniek. Digitale zorg, datacenters, energievoorziening: zonder technologische basis valt alles stil. Het tekort aan technisch opgeleide mensen werkt bovendien door in beleid en bestuur: beslissingen over complexe technische systemen worden vaak genomen zonder voldoende technische kennis aan tafel. Dat vergroot de kans op verkeerde keuzes en vertraagt oplossingen.

Ook internationaal ziet hij dat het anders kan. ‘In landen waar talent vroeg wordt herkend en gericht wordt ingezet – zoals in China – is het aandeel vrouwen in technische functies bijvoorbeeld veel hoger. Dat potentieel blijft in Europa grotendeels onbenut.’